Η μεγάλη πλημμύρα μπύρας: Τραγωδία στο Λονδίνο του 1814

Η ιστορία του Λονδίνου είναι γεμάτη από σκοτεινές, αλλά και αλλόκοτες σελίδες. Μια από τις πιο ιδιότυπες τραγωδίες συνέβη τον Οκτώβριο του 1814, όταν ένα τεράστιο βαρέλι Porter εξερράγη στο εργοστάσιο μπύρας Horseshoe Brewery.

Η καταστροφή που ακολούθησε έμεινε γνωστή ως Μεγάλη Πλημμύρα Μπύρας του Λονδίνου. Οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, δεκάδες τραυματίστηκαν, και μια ολόκληρη γειτονιά βυθίστηκε για ώρες σε έναν απίστευτο ποταμό μπύρας.

Το 1814 η Βρετανία βρισκόταν σε μια περίοδο αναταραχής. Ο βασιλιάς Γεώργιος Γ΄ ήταν βυθισμένος στην ανίατη πλέον παράνοια του, η χώρα πολεμούσε τους Γάλλους στους Ναπολεόντειους Πολέμους και ταυτόχρονα βρισκόταν σε σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες στον αποκαλούμενο Πόλεμο του 1812, που τότε μαινόταν ακόμα.

Ήταν επίσης μια χρονιά δύσκολη από πλευράς κλίματος. Το καλοκαίρι απογοήτευσε με χαμηλές θερμοκρασίες και πολλές βροχές, ενώ ο χειμώνας που ακολούθησε ήταν τόσο βαρύς ώστε πραγματοποιήθηκε η τελευταία Frost Fair στον παγωμένο Τάμεση.

Στη δυτική πλευρά του Λονδίνου, στην ενορία του St Giles, βρισκόταν μια από τις πιο κακόφημες παραγκουπόλεις της πόλης. Η γη αυτή ανήκε κάποτε στην εύπορη οικογένεια Bainbridge, η οποία όμως σταδιακά την εκμίσθωσε σε μικροϊδιοκτήτες που έχτισαν φτηνά και πρόχειρα σπίτια.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα χαώδες σύμπλεγμα από στενά δρομάκια, σκοτεινές αυλές και πολυκατοικημένα κτίρια. Η περιοχή ονομάστηκε St Giles Rookery και γρήγορα έγινε συνώνυμο της φτώχειας, της εγκληματικότητας και της εξαθλίωσης.

Εκεί ζούσαν εργάτες χωρίς δουλειά, άστεγοι, εγκληματίες και πολλές οικογένειες Ιρλανδών μεταναστών που αντιμετωπίζονταν με καχυποψία και περιφρόνηση. Οι συνθήκες ήταν τραγικές: οικογένειες στριμώχνονταν σε ένα δωμάτιο, άνθρωποι κοιμόντουσαν σε διαδρόμους και υπόγεια χωρίς αέρα και φως. Παρά τη δυστυχία, οι οικογένειες προσπαθούσαν να κρατήσουν δεσμούς και να ονειρευτούν ένα καλύτερο αύριο.

Δίπλα σε αυτή τη φτωχογειτονιά υψωνόταν το εργοστάσιο μπύρας Horseshoe Brewery, ιδιοκτησίας της εταιρείας Henry Meux & Co. Η εταιρεία ήταν από τις μεγαλύτερες παραγωγούς Porter, ενός σκούρου, πυκνού είδους μπύρας που λάτρευε το λονδρέζικο κοινό. Η παραγωγή ξεπερνούσε τα 100.000 βαρέλια τον χρόνο.

Στην τεράστια αποθήκη βρίσκονταν γιγάντια ξύλινα βαρέλια, ύψους 6,7 μέτρων, δεμένα με βαριά σιδερένια στεφάνια. Το καθένα μπορούσε να περιέχει έως και 500.000 λίτρα μπύρας. Ήταν πραγματικοί κολοσσοί, που έμοιαζαν περισσότερο με δεξαμενές παρά με βαρέλια.

Το απόγευμα της Δευτέρας, 17 Οκτωβρίου 1814, ο υπεύθυνος αποθήκης Γεώργιος Κρικ παρατήρησε ότι ένα από τα στεφάνια ενός βαρελιού είχε πέσει. Δεν ανησύχησε ιδιαίτερα, γιατί τέτοια περιστατικά συνέβαιναν συχνά.

Μια ώρα αργότερα όμως, γύρω στις 5:30 μ.μ., το βαρέλι εξερράγη με εκκωφαντικό θόρυβο. Η πίεση ήταν τόσο ισχυρή που κατέρριψε έναν τοίχο ύψους 7,5 μέτρων, κατέστρεψε στέγες και έριξε στο έδαφος ολόκληρες σειρές από μικρότερα βαρέλια.

Μια πραγματική πλημμύρα μπύρας ξεχύθηκε στους γύρω δρόμους. Υπολογίζεται ότι κυκλοφόρησαν ξαφνικά από 580.000 έως και 1.470.000 λίτρα μπύρας, σχηματίζοντας κύμα ύψους σχεδόν 5 μέτρων. Η ροή κατευθύνθηκε ακριβώς προς το St Giles Rookery.

Οι σκηνές που ακολούθησαν ήταν εφιαλτικές. Τα υπόγεια και τα ισόγεια γέμισαν με μπύρα μέσα σε λίγα λεπτά. Ολόκληρες οικογένειες παγιδεύτηκαν.

Συνολικά, οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι περισσότεροι γυναίκες και μικρά παιδιά. Δεκάδες άλλοι τραυματίστηκαν ή έμειναν άστεγοι.

Η έρευνα του ιατροδικαστή διεξήχθη στις 19 Οκτωβρίου. Οι μάρτυρες περιέγραψαν με συγκλονιστικές λεπτομέρειες την πλημμύρα. Παρά τη σοβαρότητα του περιστατικού, το πόρισμα ήταν σαφές: οι θάνατοι οφείλονταν σε «τυχαίο γεγονός και ατυχία», χωρίς υπαιτιότητα της εταιρείας.

Αυτό σήμαινε ότι οι οικογένειες των θυμάτων δεν δικαιούνταν καμία αποζημίωση.

Η εταιρεία υπέστη ζημιές ύψους περίπου £23.000, ποσό τεράστιο για την εποχή. Για να αποφευχθεί η χρεοκοπία, η κυβέρνηση επέστρεψε τον φόρο κατανάλωσης που είχε ήδη καταβάλει και πρόσθεσε αποζημίωση περίπου £7.250 για τη χαμένη μπύρα.

Η ειρωνεία είναι προφανής: η εταιρεία αποζημιώθηκε, ενώ οι φτωχές οικογένειες που θρήνησαν αγαπημένους και έχασαν τα σπίτια τους έμειναν χωρίς καμία στήριξη.

Ένας διαδεδομένος θρύλος θέλει τους κατοίκους να βγαίνουν στους δρόμους και να μεθούν με τη μπύρα που κυλούσε άφθονη. Μάλιστα, λέγεται ότι κάποιοι πέθαναν από υπερβολική κατανάλωση.

Όμως, οι ιστορικές πηγές δεν επιβεβαιώνουν κάτι τέτοιο. Όπως τονίζει ο ιστορικός Μάρτιν Κορνέλ, οι εφημερίδες της εποχής δεν ανέφεραν τίποτα σχετικό, παρότι δεν θα έχαναν ευκαιρία να κατηγορήσουν τους Ιρλανδούς μετανάστες. Ο μύθος φαίνεται να δημιουργήθηκε αργότερα, όταν η τραγωδία ξεχάστηκε και έμεινε μόνο η «παράξενη» εικόνα μιας πλημμύρας μπύρας.

Η Μεγάλη Πλημμύρα Μπύρας είναι σήμερα σχεδόν ξεχασμένη, όμως αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένα τυχαίο τεχνικό ατύχημα μπορεί να εξελιχθεί σε ανθρώπινη τραγωδία.

Ο χώρος όπου βρισκόταν το Horseshoe Brewery δεν υπάρχει πια. Στη θέση του, στην Tottenham Court Road, στέκει το Dominion Theatre. Κανένα ίχνος δεν θυμίζει ότι πριν από δύο αιώνες, ολόκληρη γειτονιά πνίγηκε από μπύρα.