Λα Ρινκονάδα: Ζώντας την ακραία ζωή στα 5.100 μέτρα

Κρυμμένη στους πρόποδες της υψηλότερης κορυφής του όρους Ανανέα, κάτω από τον παγετώνα Λα Μπέλα Ντουρμιέντο, η Λα Ρινκονάδα στο Περού δεν είναι απλά μια πόλη, είναι ένα ακραίο παράδειγμα ανθρώπινης επιβίωσης σε συνθήκες σχεδόν απάνθρωπες.

Με υψόμετρο περίπου 5.100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, θεωρείται η υψηλότερη μόνιμη κατοικία στον κόσμο.

Η αραιή ατμόσφαιρα και η χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο κάνουν κάθε δραστηριότητα εξαιρετικά δύσκολη. Επισκέπτες που παραμένουν λίγες ημέρες αντιμετωπίζουν σοβαρή ναυτία, πονοκεφάλους και υπερβολική κόπωση. Οι ντόπιοι έχουν προσαρμοστεί, αλλά η καθημερινότητα παραμένει σκληρή, επικίνδυνη και γεμάτη κινδύνους.

Η Λα Ρινκονάδα στερείται βασικών υποδομών: δεν υπάρχει τρεχούμενο νερό, δίκτυο αποχέτευσης, ηλεκτρικό ρεύμα, ούτε νοσοκομεία ή σχολεία. Το νερό που χρησιμοποιούν οι κάτοικοι προέρχεται από μολυσμένες λίμνες και ρέματα γεμάτα υδράργυρο και χημικά από τη διαδικασία εξόρυξης χρυσού.

Τα σκουπίδια καίγονται ανοιχτά, μολύνοντας τον αέρα και τις γύρω περιοχές, ενώ η λίμνη Τιτικάκα και η γεωργία της περιοχής πλήττονται από τη ρύπανση.

Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία είναι καταστροφικές: πνευμονικά προβλήματα, βλάβες στο νευρικό σύστημα, παραμορφώσεις, μόνιμη απώλεια μνήμης και πρόωρος θάνατος είναι καθημερινότητα. Η μέση διάρκεια ζωής δεν ξεπερνά τα 30-35 χρόνια. Παράλληλα, η βία και η εγκληματικότητα είναι διαρκή φαινόμενα, με δεκάδες ανθρωποκτονίες κάθε χρόνο.

Οι περισσότεροι κάτοικοι μετακινούνται από φτωχές περιοχές του Περού, αναζητώντας την τύχη τους στον χρυσό, αλλά συχνά βρίσκουν μόνο φτώχεια, ατυχήματα και εκμετάλλευση.

Οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να εργάζονται στις στοές λόγω παραδόσεων που συνδέουν το «γυναικείο πνεύμα» με την περιοχή, γι’ αυτό περιορίζονται στον διαχωρισμό του χρυσού από τα μπάζα και τον υδράργυρο. Πολλές γυναίκες, εξαιτίας της φτώχειας, πέφτουν θύματα εμπορίας για πορνεία.

Η Λα Ρινκονάδα έχει μετατραπεί σε πόλο έλξης για τυχοδιώκτες που ελπίζουν να κερδίσουν μερικά γραμμάρια χρυσού την εβδομάδα, διασχίζοντας επικίνδυνους δρόμους για να φτάσουν στην «στέγη του κόσμου». Ο πληθυσμός αυξάνεται συνεχώς, φτάνοντας τις 50.000 έως 70.000 ψυχές, ζώντας σε πόλη όπου συμμορίες και τοπικοί οργανισμοί ελέγχουν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας. Η βία και η κατανάλωση αλκοόλ εντείνονται όσο μειώνονται τα αποθέματα χρυσού.

Η ζωή εδώ είναι καθημερινός αγώνας. Οι κάτοικοι συχνάζουν σε μπαρ, καφετέριες και ποδοσφαιρικές ομάδες που δημιούργησαν οι ίδιοι. Ο ακραίος παγετός, η δηλητηρίαση από υδράργυρο και η έλλειψη υποδομών καθιστούν τη ζωή εξαιρετικά δύσκολη. Ωστόσο, η ανθρώπινη θέληση συνεχίζει να επιβιώνει, κυνηγώντας τον χρυσό και χτίζοντας την κοινότητά τους σε ένα από τα πιο αφιλόξενα μέρη της Γης.

Η Λα Ρινκονάδα δεν είναι μόνο ιστορία φυσικού πλούτου και ανθρώπινης απληστίας, είναι και ιστορία ακραίας εργασιακής εκμετάλλευσης. Το σύστημα «cachorreo» καθιστά τους χαμηλόβαθμους εργαζόμενους ουσιαστικά αναλώσιμους.

Δουλεύουν περίπου 25 ημέρες χωρίς αμοιβή για τους εργολάβους ή τους ιδιοκτήτες και μόλις 3 έως 5 ημέρες για δικό τους όφελος. Χωρίς συμβόλαια, ασφάλιση ή ιατρική περίθαλψη, εργάζονται σε επικίνδυνες στοές, εκτεθειμένοι σε καταρρεύσεις, εκρήξεις και εγκληματικές ενέργειες.

Η ιστορία του «cachorreo» φαίνεται να έχει ρίζες σε παραδοσιακές μορφές συνεργασίας, όπως το σύστημα ayni, που υπήρχε κατά την εποχή των Ίνκας και βασιζόταν στην ανταποδοτική βοήθεια μεταξύ των ανθρώπων. Ωστόσο, στη σύγχρονη εκδοχή του στην Λα Ρινκονάδα, η πρακτική αυτή μετατράπηκε σε εργαλείο εκμετάλλευσης.

Το πυραμιδοειδές σύστημα εξασφαλίζει ότι οι συνεταιρισμοί και οι εργολάβοι αποκομίζουν τα κέρδη, ενώ οι εργαζόμενοι μοιράζονται ακόμη και τα ελάχιστα υπολείμματα. Παρά τις προσπάθειες οργάνωσης, όπως η ίδρυση της Ένωσης Τυφλών «Los Nevaditos La Rinconada Lunar de Oro», η αναγνώριση και η αποζημίωση από το κράτος παραμένουν περιορισμένες.

Η ιστορία της Λα Ρινκονάδα αποτελεί ζωντανή υπενθύμιση ότι, στον 21ο αιώνα, εκατοντάδες άνθρωποι ζουν υπό συνθήκες που θυμίζουν καταναγκαστική εργασία, με καθημερινό κίνδυνο ζωής, χωρίς προστασία και αξιοπρέπεια. Ο χρυσός παραμένει σύμβολο πλούτου, αλλά η ανθρώπινη ζωή εδώ έχει χαμηλότερη αξία από ένα γραμμάριο πολύτιμου μετάλλου.