«Δεν έχω εχθρούς»: Η μη βία ως ριζοσπαστική πράξη στον κόσμο του Vinland Saga

Από το Geekforgreeks

Λίγα anime αντιμετωπίζουν τη βία με τη σοβαρότητα του Vinland Saga. Τοποθετημένο σε έναν κόσμο με Βίκινγκς όπου η κοινωνική τάξη βασίζεται στην κατάκτηση, τη δουλεία και την εκδίκηση, το έργο ξεκινά ως μια ιστορία εκδίκησης.

Σταδιακά, όμως, μετατρέπεται σε μια βαθιά πολιτική και φιλοσοφική διερεύνηση: μπορεί η μη βία να αποτελέσει πραγματική απάντηση σε έναν κόσμο που έχει θεμελιωθεί πάνω στη βία;

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Thorfinn. Η διαδρομή του από παιδί-πολεμιστή σε συνειδητό αρνητή της βίας δεν παρουσιάζεται ως εύκολη ηθική αφύπνιση. Είναι κρίση ταυτότητας. Όταν χάνει τον σκοπό της εκδίκησης που καθόριζε τη ζωή του, δεν απελευθερώνεται, απογυμνώνεται.

Χωρίς εχθρό, δεν ξέρει ποιος είναι. Και ακριβώς μέσα σε αυτό το κενό γεννιέται η πιο ριζοσπαστική ιδέα της σειράς: ίσως το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ ο εχθρός, αλλά η ανάγκη να υπάρχει.

Στον κόσμο του Vinland Saga, οι εχθροί δεν είναι ατύχημα, είναι προϋπόθεση. Η πολεμική κουλτούρα των Βίκινγκς οργανώνει την τιμή, την αρρενωπότητα και την κοινωνική συνοχή γύρω από τη σύγκρουση. Ο πόλεμος δεν είναι παρέκκλιση αλλά κανονικότητα.

Αυτό αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη πολιτική αλήθεια: κάθε εξουσία χρειάζεται έναν άλλο για να νομιμοποιήσει τον εαυτό της. Ο εχθρός δικαιολογεί τη βία, τη στρατιωτικοποίηση, την καταστολή. Χωρίς απειλή, η εξουσία χάνει το αφήγημά της.

Ο Thorfinn μεγαλώνει μέσα σε αυτή τη λογική. Η ταυτότητά του συμπυκνώνεται γύρω από τη δολοφονία του Askeladd. Η εκδίκηση δεν είναι απλώς προσωπικός στόχος, είναι ο λόγος ύπαρξής του. Όταν ο Askeladd πεθαίνει χωρίς να του δώσει τη λύτρωση της μονομαχίας, ο Thorfinn μένει αντιμέτωπος με μια οδυνηρή αλήθεια: η ζωή του είχε οργανωθεί γύρω από ένα κενό.

Η φράση του πατέρα του, Thors, «Δεν έχεις εχθρούς», αποκτά τότε νέο βάρος. Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν κακό. Σημαίνει ότι η ύπαρξη του κακού δεν σε υποχρεώνει να δομήσεις την ταυτότητά σου γύρω από το μίσος.

Η μη βία συχνά παρερμηνεύεται ως παραίτηση. Όμως η περίπτωση του Thorfinn ανατρέπει αυτή την αντίληψη. Δεν εγκαταλείπει τη βία επειδή δεν μπορεί να πολεμήσει. Είναι ένας από τους πιο ικανούς μαχητές της γενιάς του. Το σώμα του έχει εκπαιδευτεί να σκοτώνει.

Αυτό καθιστά την απόφασή του πολιτικά ισχυρή. Όταν ένας ανίσχυρος δεν αντεπιτίθεται, μοιάζει με αναγκαστική παθητικότητα. Όταν ένας ισχυρός επιλέγει να μη χρησιμοποιήσει τη δύναμή του, πρόκειται για συνειδητή αυτοσυγκράτηση.

Η σκηνή όπου δέχεται αλλεπάλληλα χτυπήματα χωρίς να ανταποδώσει δεν είναι πράξη ταπείνωσης. Είναι πράξη ελέγχου. Ο Thorfinn δεν παραιτείται από τη δύναμή το, την επαναπροσδιορίζει. Αντί να τη χρησιμοποιήσει για να καταστρέψει, τη χρησιμοποιεί για να αντέξει.

Σε πολιτικό επίπεδο, αυτή η στάση θυμίζει τις ιστορικές μορφές μη βίαιης αντίστασης, όπου η αντοχή μετατρέπεται σε μέσο αποκάλυψης της ηθικής γύμνιας της εξουσίας. Η βία του καταπιεστή, όταν δεν βρίσκει βίαιη απάντηση, συχνά εκτίθεται ως αυτό που είναι: φόβος μεταμφιεσμένος σε ισχύ.

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Thorfinn και τον Canute δεν είναι απλώς προσωπική. Είναι ιδεολογική. Ο Canute επιδιώκει ειρήνη μέσω συγκέντρωσης εξουσίας. Πιστεύει ότι ένας ισχυρός ηγεμόνας μπορεί να περιορίσει το χάος και να επιβάλει σταθερότητα, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει θυσίες.

Ο Thorfinn, αντίθετα, αμφισβητεί την ίδια τη λογική της θυσίας. Αν η ειρήνη βασίζεται στην εκμετάλλευση ή στον αποκλεισμό κάποιων, είναι πραγματική ειρήνη; Ή απλώς μια πιο οργανωμένη μορφή βίας;

Ο Canute αποδέχεται ότι η βία είναι αναπόφευκτη και προσπαθεί να την ελέγξει. Ο Thorfinn αναρωτιέται αν μπορεί να σπάσει ο κύκλος. Αυτή η διάκριση είναι καίρια: η μία προσέγγιση διαχειρίζεται τη βία, η άλλη προσπαθεί να τη μετασχηματίσει.

Η μεταμόρφωση του Thorfinn δεν συνοδεύεται από εξαγνισμό. Οι εφιάλτες του, γεμάτοι από όσους σκότωσε, παραμένουν. Το παρελθόν δεν διαγράφεται. Αντίθετα, γίνεται μόνιμη υπενθύμιση.

Αυτό είναι ένα από τα πιο ώριμα στοιχεία της σειράς: η μη βία δεν λειτουργεί ως συγχωροχάρτι. Δεν σβήνει την ευθύνη. Την βαθαίνει. Ο Thorfinn δεν προσπαθεί να αποδείξει ότι είναι καλός άνθρωπος. Προσπαθεί να ζήσει με τρόπο που να μην αναπαράγει το κακό που ήδη προκάλεσε.

Related Posts

Ο δημιουργός του Vinland Saga διαψεύδει τις φήμες για 3η σεζόν

Η Warner Bros σκέφτεται να ανοίξει πάλι διαπραγματεύσεις με την Paramount

Πέθανε ο Robert Duvall σε ηλικία 95 ετών: Ο θρύλος πίσω από το The Godfather και Apocalypse Now

Το Vinland Saga δεν υπόσχεται ότι η μη βία θα θριαμβεύσει. Ο κόσμος παραμένει σκληρός. Η δουλεία συνεχίζει να υπάρχει. Οι πόλεμοι δεν εξαφανίζονται. Η επιλογή του Thorfinn είναι ρίσκο. Δεν υπάρχει εγγύηση επιτυχίας. Η μη βία δεν είναι μαθηματικός τύπος, είναι ηθικό στοίχημα.

Κι όμως, η εναλλακτική είναι γνωστή: ο ατελείωτος κύκλος εκδίκησης. Αν κάθε γενιά κληρονομεί το μίσος της προηγούμενης, τότε η βία γίνεται παράδοση. Η απόφαση να πεις «Δεν έχω εχθρούς» δεν αναιρεί την αδικία. Είναι άρνηση να επιτρέψεις στην αδικία να καθορίσει ποιος θα γίνεις.

Η πιο ριζοσπαστική αλλαγή του Thorfinn δεν είναι ότι σταματά να σκοτώνει. Είναι ότι αρχίζει να δημιουργεί. Η καλλιέργεια της γης, η οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης, η αναζήτηση μιας νέας πατρίδας, όλα αυτά είναι πολιτικές πράξεις.

Σε έναν κόσμο που μαθαίνει τους ανθρώπους να αντιδρούν με βία, η δημιουργία εναλλακτικών μορφών ζωής είναι επαναστατική. Η μη βία δεν είναι μόνο άρνηση. Είναι πρόταση για έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας.

Το «Δεν έχω εχθρούς» δεν σημαίνει ότι ο κόσμος είναι ειρηνικός. Σημαίνει ότι αρνείσαι να οργανώσεις την ταυτότητά σου γύρω από το μίσος. Σε μια εποχή βαθιάς πόλωσης, αυτή η στάση είναι ριζοσπαστική. Ίσως τελικά η μεγαλύτερη πράξη θάρρους να μην είναι να νικήσεις τον εχθρό, αλλά να αρνηθείς να χρειάζεσαι έναν.

Ο δημιουργός του Vinland Saga διαψεύδει τις φήμες για 3η σεζόν

Τα 8 κορυφαία manga του MyAnimeList