Μήπως το πηγούνι δεν έχει καν λειτουργία;

Από το Geekforgreeks

Αν κοιτάξει κανείς προσεκτικά το πρόσωπό του στον καθρέφτη, υπάρχει ένα σημείο που θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο: το πηγούνι. Κι όμως, σύμφωνα με σύγχρονες ανθρωπολογικές έρευνες, το πηγούνι ίσως να μην εξελίχθηκε επειδή το χρειαζόμασταν, μπορεί απλώς να προέκυψε.

Ο Homo sapiens είναι το μοναδικό είδος πρωτεύοντος που διαθέτει πραγματικό πηγούνι. Ο πλησιέστερος συγγενής μας, ο χιμπαντζής, δεν έχει αυτή τη χαρακτηριστική προεξοχή.

Για πολλά χρόνια το πηγούνι τροφοδοτούσε θεωρίες που υποστήριζαν ότι εξυπηρετεί κάποιον σημαντικό σκοπό. Η πιο διαδεδομένη υπόθεση ήταν ότι παρέχει επιπλέον μηχανική ενίσχυση στη γνάθο ή προστασία από τραυματισμούς.

Ωστόσο, ερευνητές από το University at Buffalo, με επικεφαλής τη βιολογική ανθρωπολόγο Noreen von Cramon Taubadel, υποστηρίζουν ότι το πηγούνι δεν αποτελεί προϊόν άμεσης φυσικής επιλογής. Αντίθετα, μπορεί να είναι ένα εξελικτικό παραπροϊόν, αυτό που στη βιολογία ονομάζεται βιολογικό σπαντρέλ.

Ο όρος προέρχεται από την αρχιτεκτονική και περιγράφει τα τριγωνικά κενά που δημιουργούνται ανάμεσα σε ένα τόξο και το πλαίσιό του. Τα κενά αυτά δεν σχεδιάστηκαν για κάποιον συγκεκριμένο λόγο. Προκύπτουν αναγκαστικά από τη γεωμετρία της κατασκευής.

Το 1979, ο παλαιοντολόγος Stephen Jay Gould και ο γενετιστής Richard Lewontin χρησιμοποίησαν τον όρο για να περιγράψουν βιολογικά χαρακτηριστικά που δεν εξελίχθηκαν επειδή ήταν χρήσιμα, αλλά επειδή προέκυψαν ως συνέπεια άλλων εξελικτικών αλλαγών.

Στην περίπτωση του ανθρώπου, η μορφολογία του κρανίου και της γνάθου άλλαξε δραστικά τα τελευταία εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Το πρόσωπό μας έγινε πιο επίπεδο, τα δόντια μικρότερα και η κάτω γνάθος πιο περιορισμένη σε μήκος. Καθώς το πρόσωπο μάζεψε, το οστό στο μπροστινό τμήμα της κάτω γνάθου δεν υποχώρησε με τον ίδιο τρόπο. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας προεξοχής. Του πηγουνιού.

Η ερευνητική ομάδα προσέγγισε το ζήτημα με τη λεγόμενη μηδενική υπόθεση. Αντί να θεωρήσει εξαρχής ότι το πηγούνι επιλέχθηκε επειδή προσέφερε πλεονέκτημα, εξέτασε εάν τα δεδομένα μπορούν να εξηγηθούν χωρίς αυτή την παραδοχή.

Συγκρίνοντας λεπτομερώς την κρανιακή ανατομία ανθρώπων και άλλων πρωτευόντων, διαπίστωσε ότι οι αλλαγές στο πηγούνι συνδέονται περισσότερο με γενικότερες τροποποιήσεις της γνάθου και του προσώπου παρά με ανεξάρτητη εξελικτική πίεση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πηγούνι είναι άχρηστο. Μπορεί να συμβάλλει στη σταθερότητα της γνάθου κατά τη μάσηση ή να προσφέρει μικρή μηχανική ενίσχυση. Όμως τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι αποτέλεσε κρίσιμο παράγοντα επιβίωσης. Με απλά λόγια, δεν γίναμε κυρίαρχο είδος επειδή αποκτήσαμε πηγούνι.

Η ιδέα αυτή ανατρέπει μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη για την εξέλιξη. Συχνά πιστεύουμε ότι κάθε χαρακτηριστικό του σώματός μας υπάρχει επειδή εξυπηρετεί έναν σαφή σκοπό. Όμως η εξέλιξη δεν λειτουργεί σαν μηχανικός που σχεδιάζει με στόχο την τελειότητα.

Είναι μια διαδικασία προσαρμογών, συμβιβασμών και τυχαίων παραπροϊόντων. Κάποια γνωρίσματα επιλέγονται ενεργά επειδή αυξάνουν τις πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής. Άλλα απλώς ακολουθούν.

Η παλαιότερη ανθρώπινη ζωγραφιά στον κόσμο βρέθηκε σε σπηλιά στην Ινδονησία

Οι άγνωστοι κάτοικοι της Πομπηίας μετά την καταστροφή